Aktualizacja w dniu 23.09.2026 – Egzamin Ósmoklasisty – procedura zwolnienia z egzaminu i procedura dostosowań
Amelia uczennica w spektrum autyzmu i niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim kończy 8 klasę w Szkole Podstawowej, mama obawia się, że córka nie podoła wyzwaniom egzaminu. Zastanawia się jakie istnieją możliwości w kwestii dostosowań do egzaminu lub zwolnienia z egzaminu.
Egzamin ósmoklasisty a niepełnosprawność
Prawo do dostosowania warunków egzaminu nie zmienia zakresu merytorycznego wiedzy i umiejętności podlegających sprawdzeniu. Dostosowania mają umożliwić uczniowi wykazanie się wiedzą i umiejętnościami określonymi w podstawie programowej, z uwzględnieniem jego indywidualnych potrzeb edukacyjnych i możliwości psychofizycznych[1].
Dostosowanie może obejmować między innymi:
- wydłużenie czasu pracy z arkuszem egzaminacyjnym,
- korzystanie ze sprzętu specjalistycznego,
- obecność nauczyciela współorganizującego w zakresie dopuszczonym przez przepisy
- odpowiednie warunki organizacyjne egzaminu,
- arkusze egzaminacyjne dostosowane do potrzeb ucznia
Zakres możliwych dostosowań corocznie określa komunikat Dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej[2].
Kto decyduje o dostosowaniach
Kluczową rolę odgrywa dokumentacja ucznia, w szczególności:
- orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego,
- Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia (WOPFU)
- Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny (IPET)
Czy możliwe jest zwolnienie z egzaminu ósmoklasisty?
Tak, ale tylko w ściśle określonych przypadkach.
Zgodnie z art. 44zw ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (dalej: u.s.o)[3] uczeń posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawności sprzężone może zostać zwolniony z obowiązku przystąpienia do egzaminu ósmoklasisty przez dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej, na wniosek rodziców zaopiniowany przez dyrektora szkoły.
Nie oznacza to jednak, że każde dziecko posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego może zostać zwolnione z egzaminu. Zwolnienie ma charakter wyjątkowy i wymaga spełnienia przesłanek określonych w przepisach.
Jak wygląda procedura zwolnienia?
Rodzice składają do dyrektora szkoły wniosek o zwolnienie ucznia z obowiązku przystąpienia do egzaminu.
Następnie dyrektor szkoły przekazuje do właściwej okręgowej komisji egzaminacyjnej[4]:
- wniosek rodziców,
- swoją opinię,
- kopię orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego,
- ewentualnie inne dokumenty uzasadniające zwolnienie.
Ostateczną decyzję podejmuje dyrektor okręgowej komisji egzaminacyjnej.
Czy egzamin może odbyć się poza szkołą?
Tak.
W szczególnych przypadkach wynikających ze stanu zdrowia lub niepełnosprawności ucznia egzamin może zostać przeprowadzony w innym miejscu niż szkoła, np. w domu ucznia lub w placówce leczniczej.
Wymaga to zgody dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej oraz odpowiedniego wniosku złożonego przez dyrektora szkoły w porozumieniu z rodzicami.
Co warto zrobić jako rodzic?
Jeżeli twoje dziecko posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego:
✅ już na początku roku szkolnego warto porozmawiać z wychowawcą i specjalistami o potrzebnych dostosowaniach;
✅ należy dokładnie przeanalizować zapisy WOPFU i IPET, ponieważ powinny one odzwierciedlać rzeczywiste potrzeby ucznia;
✅ po otrzymaniu informacji od szkoły warto sprawdzić, czy proponowane dostosowania odpowiadają codziennemu sposobowi funkcjonowania dziecka;
✅ w przypadku wątpliwości dotyczących dostosowań lub możliwości zwolnienia z egzaminu należy zwrócić się do dyrektora szkoły o szczegółowe wyjaśnienia.
Najważniejszy wniosek
Nie każda niepełnosprawność oznacza możliwość zwolnienia z egzaminu ósmoklasisty. Większość uczniów z niepełnosprawnościami przystępuje do egzaminu, korzystając z odpowiednich dostosowań. Dlatego kluczowe znaczenie mają aktualne zapisy orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, WOPFU oraz IPET, ponieważ to one stanowią podstawę do określenia niezbędnego wsparcia podczas egzaminu.
[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dz. U. poz. 378 z późn. zm.).
[2] Zob. na przykładzie. Komunikatu Dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty w roku szkolnym 2025/2026
[3] Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2025 r. poz. 881 z późn. zm.).
[4] Dalej: OKE